Wstęp Ambasadora Krzysztofa Szumskiego

Witam serdecznie wszystkich uczestników naszego tradycyjnego spotkania w Bibliotece na Koszykowej, nadal w formule on line, spotkania poświęconego jak zwykle problematyce azjatyckiej. Dzisiejszy temat  to „Spór o Koreę – Rywalizacja USA i Chin na Półwyspie Koreańskim”. Ten bardzo ciekawy temat przedstawi pan doktor Oskar Pietrewicz, analityk programu Azja i Pacyfik  w Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych, specjalizujący się w problematyce bezpieczeństwa międzynarodowego w  Azji Wschodniej, zwłaszcza na  Półwyspie Koreańskim. Autor ciekawych książek  na  ten temat.

Na wstępie kilka zdań wprowadzenia. Półwysep Koreański to teren starej kultury, która rosła w cieniu wpływu kultury i cywilizacji chińskiej. Następnie  Półwysep stal się obiektem wzrostu zainteresowania i wpływów kolejno Japonii, Rosji i USA. W latach 1905 – 1945 był przedmiotem kolonizacji japońskiej, wyjątkowo bezwzględnej i okrutnej. Po II wojnie światowej Półwysep dostał się pod wpływy na północy  ZSRR i Chin, na południu USA. Powstały dwa państwa koreańskie. W  1950 roku wybuchła między nimi wojna w której Północ, wspierana wojskami chińskimi i bronią z ZSRR, walczyła z Południem, wspieranym wojskami pod flagą ONZ, w których  główną rolę odgrywały wojska amerykańskie. W czasie kiedy wojska Południa zbliżyły się do północnych granic Półwyspu doszło do krótkiego okresu, w którym wojska powietrzne USA starły się z siłami powietrznymi ZSRR. Wyniki tych utarczek były niekorzystne dla Stanów Zjednoczonych. Być może to jest jednym z powodów, że USA, od tego czasu, raczej  unikają bezpośredniej wojskowej konfrontacji z Rosją (niezależnie jakie formy ustrojowe ona przybiera). W połowie 1951 roku po ciężkich walkach, front ustalił się w przybliżeniu na granicy obu państw, a w 1953 roku zawarto rozejm, w zasadzie przywracający  sytuację sprzed rozpoczęciem działań wojennych.

Dziś Korea Południowa jest państwem z początku drugiej dziesiątki  państw o najwyższym PKB, podobnie przy uwzględnieniu wskaźnika  ppp. Posiada rozwinięty bardzo nowoczesny  przemysł i mieści się  w pierwszej dziesiątce światowych eksporterów, dysponuje nadwyżkami bilansu płatniczego i pokaźnymi rezerwami walutowymi. Na szczególną uwagę zasługuje okres  prezydentury Moon Jae – in ( 2017 – 2022), kiedy  nastąpiła rozbudowa przemysłu zbrojeniowego i sił zbrojnych, w tym szczególnie floty oceanicznej i lotnictwa z początkami sił kosmicznych. Wzrosły  wydatki na zbrojenia, które utrzymują się na pograniczy pierwszej i drugiej dziesiątki  światowej. Prezydent Moon był zwolennikiem zasady „Pokój poprzez silę”, był oddanym sojusznikiem USA, opłacał koszty pobytu wojsk USA (ponad 24 tys.)  gigantyczną  sumą 1 059 mln usd rocznie, ale równocześnie starał się aby  jego kraj  przejął kontrolę operacyjną sił zbrojnych na swoim terenie. Rozwijał także stosunki z Chinami, głównym partnerem gospodarczym od 2004 roku. Podtrzymywał również dialog z Koreą Północną, który jednak, po okresie pewnego ożywienia i rozwoju na początku prezydentury, stopniowo wygasał.

Nowy prezydent Yoon Seok – yeoul (od marca 2022) od początku zajął stanowisko skrajnie proamerykańskie. W 2 tygodnie po wyborze już zgłosił zamiar przystąpienia do  Indo Pacific Economic Framework, która to organizacja ma przygotować warunki dla przyszłego porządku gospodarczego w regionie Indo – Pacyfiku ( a w przyszłości może i świata). Prezydent Yoon  poparł też amerykańską inicjatywę Chips 4, mającą pozbawić Chiny  dostępu do najnowocześniejszych półprzewodników. Równocześnie jednak uruchomił w kraju nowy   gigantyczny plan rozwoju produkcji półprzewodników, zaplanowany na 3 lata . Yoon podjął też różne działania na rzecz poprawy relacji z Japonią, gdzie złożył wizytę w połowie marca br. (pierwszą na tym szczeblu od 12 lat). Jednym z symboli działań na rzecz poprawy relacji było też wycofanie z WTO skargi na politykę handlową Japonii. Kroki te  nie spotkały się to jednak z poparciem większości społeczeństwa południowo-koreańskiego.

Zupełnie inaczej rozwijała się północna część Półwyspu. Ukształtował się tam początkowo surowy system komunistyczny, który przekształcił się w specyficzny system autorytarny, całkowicie  zdominowany przez rządy już trzeciego pokolenia dynastii Kimów. Korea Północna (KRLD) jest obszarem nieco większa niż Południowa( ok.121 tys km2 / ok.100 tys.km2), ale ma tylko połowę jej ludności ( ok.25,7 mln/ 51,2 mln). Większa część jej przemysłu jest przestarzała, za wyjątkiem przemysłu zbrojeniowego, rolnictwo nie zaspokaja w pełni potrzeb ludności i prawie 40% ludności żyje w stanie braku bezpieczeństwa żywnościowego. Ze względu na wyprodukowanie broni atomowej i przeprowadzane próby (pierwsza 2006), kraj jest objęty ostrymi sankcjami  ONZ. Pomimo okresu pewnej nadziei na poprawę sytuacji międzynarodowej kraju, niepowodzenie ostatniego spotkania Donald Trump – Kim Jong – un w Hanoi w lutym 2019, przekreśliło te oczekiwania. Od tego czasu relacje  z innymi krajami, poza Chinami i Rosją, pogarszają się. Nastąpiło to  szczególnie wyraźnie od roku 2022 kiedy  Korea Płn. oficjalnie określiła, że posiadanie przez nią broni nuklearnej jest „nieodwracalne”. Obecnie  prowadzi na  dużą skalę próby z bronią rakietową i oczekuje się kolejnej 7 próby atomowej (poprzednia w 2018). W pierwszych miesiącach br próby rakietowe nasiliły się, doszło do nowych prób z rakietą międzykontynentalna Hwasong – 17.Korea Północna uzasadnia to przeprowadzanymi w połowie marca  wielkimi manewrami wojsko amerykańskich i południowokoreańskich (największymi od 5 lat).

Wszystko to, wraz z coraz bardziej skomplikowaną  sytuacją światową, powoduje, że spór o Półwysep Koreański wydaje się niemożliwy  do rozwiązania.

Proszę doktora Oskara Pietrewicza o przedstawienie nam tych skomplikowanych i  pasjonujących problemów.

Krzysztof Szumski